Dharmapelgrim Yogi 

     De weg loopt door het hart

Raja Yoga   

Alle op deze site besproken vormen van Yoga komen in Raja Yoga samen: Bhakti Yoga, Karma Yoga, Jnana Yoga en Hatha Yoga. Rāja staat voor 'koninklijk'. Wie deze vorm van yoga beoefent, bewandelt in naam de 'koninklijke weg'. De grondlegger van de Raja Yoga, maharishi Patanjali ((ca. 200 - 100 jaar voor Chr.) zag in dat Yoga allesomvattend was. Hij bracht de verschillende Yoga-vormen samen in zijn 'Yoga-Soetras', en baseerde zich daarbij op de Sankhya filosofie, een dualistisch stelsel (grondlegger Maharishi Kapila, Indiase filosoof). De Sankhya filosofie is naast de non-dualistische Advaita Vedanta de belangrijkste filosofische school in India.  

Raja Yoga telt acht ashtanga's (stappen, geledingen of niveaus). Deze ashtānga staan beschreven in het tweede gedeelte van de Yogasoetra's. Het zijn:

  1. Yama: 5 geloften (van onthouding) = a) de gelofte je te onthouden van geweld (ahimsa); b) de gelofte je te onthouden van onwaarheid (satya); c) de gelofte jezelf niets onrechtmatig toe te eigenen (astheya); d) de gelofte jezelf geen (eigen) doen en laten toe te schrijven (maar alle actie op te dragen aan de scheppende kracht van het centrale kosmische bewustzijn of God (Brahmacharya); e) de gelofte je niet te hechten aan bezit (aparigraha).                        
  2. Niyama: 5 geboden, voorschriften of verplichtingen = a) de plicht serieus nemen om reinheid te betrachten, in gedachten, woord en daad (saucha); b) de plicht serieus nemen om tevreden te zijn met wat noodzakelijk is, en daar ook welbehagen in te scheppen, inplaats van méér willen dan je nodig hebt etc. (samtosha); c) de plicht serieus nemen sober te leven, ascese te betrachten (tapas); d) de plicht serieus nemen zelfonderzoek te doen, kritisch naar jezelf te kijken (svadyaya); e) de plicht serieus nemen je over te geven aan Ishvara (God) en een vroom, devoot leven te leiden. 
  3. Asana: (lichaams)houding = Hatha Yoga  
  4. Pranayama: beheersen van de vitale energie = Hatha Yoga 
  5. Pratyahara: terugtrekken van de zinnen van hun objecten
  6. Dharana: concentratie, focussen
  7. Dhyana: meditatie, 
  8. Samadhi: volledige éénwording. 

In de Raja Yoga vormen de 8 geledingen een integraal geheel. Het is niet de bedoeling er slechts één of een paar uit te nemen en de andere verder maar te laten voor wat ze zijn, want dan is het geen Raja Yoga meer. Stap 1 en 2 (yama en niayma) komen samen in grote lijnen overeen met Bhakti Yoga en Karma Yoga. Dit morele stappen, die 24 uur per dag en 7 dagen in de week beoefend dienen te worden. Stap 3  en 4 (asana en pranayama) komen samen overeen met Hatha Yoga.  Voor deze stappen dient met regelmaat (liefst dagelijks) voldoende tijd en energie te worden vrijgemaakt om ze te beoefenen. De door beoefening van asana en pranayama geleerde lessen behoren vervolgens consequent in het dagelijks leven te worden toegepast. Stap 5, 6, 7 en 8 komen sterk overeen met Jnana Yoga. Ook hiervoor geldt dat alles wat geleerd wordt, in het dagelijks leven ingepast behoort te worden. Raja Yoga, beoefent zoals bedoelt, is een wijze van leven.

Doordat de taal waarin de oude teksten van de Veda's, de Upanishads en ook de Yogasoetra's van Patanjali geschreven staan, het Sanskriet, uitermate lastig te vertalen is in enige taal die wij tegenwoordig spreken, gaan er veel nuances verloren. Maar dat is niet het enige probleem. De teksten staan ook bol van symbolische betekenissen, waardoor ze alleen werkelijk verstaan worden door mensen die de waarheid waarnaar zij verwijzen persoonlijk ervaren hebben. Twee voorbeelden: 

Voorbeeld 1: In menig westerse Yogaschool komen al gauw seksualiteit, kuisheid, onthouding en celibaat ter sprake wanneer het over brahmacharya gaat (Yama). Dat is iets anders - en veel beperkter -  dan wat hierboven staat beschreven. Wie al zijn of haar doen en laten uitvoert als "in navolging van" of "ter heiliging van" de Allerhoogste, zal als gevolg daarvan waarschijnlijk onder meer een kuis en seksueel zuiver leven leiden, Het is niet andersom! Dit komt dicht bij wat onder evangelische christenen bekend staat als: handelen met in het achterhoofd WWYD ("What would Jezus do?"). Brahmacharya gaat verder dan alleen seksualiteit. Het heeft betrekking op alle handelen, alle actie in gedachten, woord en daad. 

Voorbeeld 2: Samadhi wordt regelmatig voorgesteld als een stap die de Yogabeoefenaar zelf actief kan zetten, als vervolg op dharana en dhyana. Volledige éénwording (zoals hierboven genoemd) is echter een toestand die buiten bereik blijft zolang je die meent zelf te kunnen bewerkstelligen. Het enige dat je kunt doen, en ook dient na te streven, is het creëren van de voorwaarden die noodzakelijk zijn om samadhi te kunnen verkrijgen. Die voorwaarden zijn onder meer: volkomen gericht zijn op en volledige overgave aan ... Het ego is verdwenen! Er is geen "ik" meer dat stap 8 zet en samadhi binnengaat. Het is honderd procent genade, en nul procent verdienste (in de zin van: je kunt er zelf niets aan doen).